![]() |
|
![]() |
#1
|
|||
|
|||
![]()
[COLOR="Navy"]Ngụy biện và t́nh yêu
Mác Sun-man ... Từ lâu tôi đă muốn chiếm được Po-lie-xpai. Xin nói rơ thêm rằng ḷng mong muốn này của tôi, về thực chất, không thuộc phạm trù t́nh cảm. Dĩ nhiên, Po-li là một cô gái làm mọi người xúc động, nhưng tôi không phải loại người để trái tim chi phối cái đầu. Tôi muốn có Po-li v́ một lư do được cân nhắc kỹ càng, hoàn toàn có tính chất lư trí. Tôi đang học năm thứ nhất trường Luật. Vài năm nữa, tôi sẽ ra trường hành nghề. Tôi biết rất rơ tầm quan trọng của kiểu người vợ khả dĩ đem lại thành công rực rỡ cho một luật sư. Những luật sư ăn nên làm ra mà tôi đă quan sát, hầu như không trừ một ai, đều có vợ là những phụ nữ đẹp, duyên dáng, thông minh. Po-li hoàn toàn đáp ứng điều đó, trừ một phương diện. Cô ta đẹp, cái đó đă hẳn. Tuy cô chưa có kích thước của một "hoa hậu", nhưng tôi tin chắc là thời gian sẽ bổ sung vào những thiếu sót đó. Cô ta đă có sẵn những tiền đề rồi. Cô ta rất duyên dáng, đó cũng là một điều chắc chắn. Tôi muốn nói là vẻ người cô ta rất hấp dẫn, dáng vóc thanh mảnh, phong thái, tự nhiên, cử chỉ tỏ rơ là con nhà nề nếp loại nhất. Cung cách cư xử ăn uống của cô thật là không chê vào đâu được. Nhưng cô ta không thông minh. Nói thật t́nh, cô ta c̣n có vẻ đi theo hướng ngược lại. Nhưng tôi tin rằng dưới sự hướng dẫn của tôi, cô sẽ trở nên thông minh. Dẫu sao th́ cũng đáng công thử xem thế nào. Xét cho cùng, làm cho một cô gái đẹp ngu đần trở thành thông minh c̣n dễ hơn là làm cho một cô gái thông minh nhưng xấu trở thành đẹp. Cuộc hẹn gặp đầu tiên của tôi với Po-li có tính chất một cuộc điều tra. Tôi muốn t́m hiểu xem tôi sẽ phải làm ǵ để nâng trí tuệ của cô ta lên tới cái mức cần thiết. Trước hết tôi đưa Po-li đi ăn. - Trời, bữa ăn ngon tuyệt - Po-li nói sau khi chúng tôi rời khỏi hiệu ăn. Rồi tôi đưa cô đi xem chiếu bóng. - Trời, phim hay tuyệt - Po-li nói sau khi chúng tôi rời khỏi rạp. Sau đó tôi tiễn cô về nhà. - Trời, hôm nay đi chơi tuyệt quá! - Po-li nói sau khi tạm biệt tôi, chúc tôi ngủ ngon. Tôi trở về nhà, ḷng nặng trĩu. Tôi đă đánh giá quá thấp khối lượng công việc tôi đă phải làm. Cô gái thiếu hiểu biết một cách khủng khiếp! Mà chỉ cung cấp hiểu biết cho cô ta thôi cũng không đủ. Trước hết mọi chuyện, phải dạy cho cô ta biết suy nghĩ. Chuyện này có vẻ là một nhiệm vụ không phải nhỏ. Và thoạt đầu, tôi đă có ư buông cô ta cho Pi-ti Be-lô, một anh chàng vẫn ve văn cô. Nhưng rồi tôi lại nghĩ đến khuôn mặt, thân h́nh đẹp đẽ, hấp dẫn của cô, cái cách cô bước vào một căn pḥng và cái lối cô cầm dao, cầm dĩa, thế là tôi quyết định sẽ cố gắng một phen. Tôi đi vào công việc này một cách có kế hoạch, có hệ thống, như trong mọi việc tôi làm. Trước hết tôi dạy cô về lô-gíc. Tôi học Luật và đang học môn Lô-gic, cho nên nắm rất vững vấn đề. Lần gặp sau tôi bảo Po-li : - Này em, tối nay chúng ta đi chơi nói chuyện. - Ô, tuyệt quá! - Po-li đáp. Chúng tôi tới công viên, ngồi dưới một gốc cây sồi cổ thụ và cô nh́n tôi, vẻ chờ đợi : - Chúng ta nói chuyện ǵ bây giờ, hở anh ? - Nói chuyện về lô-gíc. Po-li suy nghĩ một lát rồi quyết định là cô ta thích vấn đề đó: - Tuyệt! Tôi hắng giọng: - Lô-gíc là khoa học về tư duy. Trước khi biết cách suy nghĩ đúng đắn, trước hết chúng ta phải học cách nhận ra những cái ngụy biện thông thường của lô-gíc. Tối nay chúng ta nói về vấn đề đó. - Tuyệt! - Po-li vỗ tay ra vẻ rất thích thú. Tôi chớp mắt nhưng vẫn dũng cảm tiếp tục: - Trước hết, chúng ta hăy nghiên cứu cái ngụy biện gọi là "phép đơn giản hóa". - Ôi, anh nói đi - Po-li giục tôi, hai hàng lông mi chớp chớp, chờ đợi. - Phép đó trỏ một lư lẽ dựa trên một sự-khái quát hóa không đúng. Thí dụ: tập thể dục là tốt. Do đó ai ai cũng phải tập thể dục. - Đồng ư! Em đồng ư đấy. - Po-li hăm hở - ư em muốn nói là tập thể dục rất tuyệt, nó làm cho cơ thể cân đối, đẹp ra và vân vân... Tôi nhẹ nhàng bảo: - Po-li, lư lẽ đó là ngụy biện. "Tập thể dục là tốt" là một khái quát hóa không đúng. Chẳng hạn, nếu ta đau tim, th́ tập thể dục là không tốt, mà c̣n là có hại. Nhiều người được bác sĩ dặn là không được tập. Cho nên ta phải xác định cho đúng sự khái quát hóa đó: phải nói là "tập thể dục, thường là tốt" hay là "tập thể dục là tốt đối với nhiều người". Nếu không ta sẽ phạm phải cái lối ngụy biện "đơn giản hóa". Em rơ chưa nào? - Chưa. - Po-li thú thật - Nhưng hay lắm! Anh nói nữa đi! - Em đừng giật tay áo anh như thế. - Tôi bảo, rồi nói tiếp - Rồi đến lối ngụy biện gọi là "Khái quát hóa vội vă". Em hăy nghe cho kỹ: Anh không nói được tiếng Pháp, em không nói được tiếng Pháp. Pi-ti Be-lô không nói được tiếng Pháp. Do đó anh phải kết luận rằng ở trường đại học Mi-nê-xô-ta này, chẳng ai nói được tiếng Pháp cả. - Thật à? - Po-li ngạc nhiên hỏi - Không ai nói được à? Tôi cố gắng che giấu nỗi thất vọng, bực dọc: - Po-li, đấy là một ngụy biện. Khái quát hóa quá vội vă. Có quá ít thí dụ để đảm bảo cho một kết luận như vậy. Po-li hối hả giục: - Anh c̣n biết những ngụy biện ǵ nữa không? Thật là tuyệt, có lẽ c̣n tuyệt hơn cả khiêu vũ nữa chứ! Tôi cố gạt đi nỗi thất vọng đang dâng lên trong ḷng. Tôi đang làm một việc uổng công với cô gái này, có lẽ chẳng đi đến đâu cả. Nhưng được cái là tôi kiên nhẫn nên vẫn tiếp tục: - Rồi đến lối ngụy biện "Nhân quả sai". Em nghe đây : chúng ta đừng nên rủ Bin đi chơi nông thôn. Mỗi lần rủ anh ta đi là trời lại mưa. Po-li thốt lên : - Đúng thế đấy! Em biết có một người như vậy. Một cô gái, tên là Ơ-la Bếc-cơ, không sai một lần nào. Cứ có cô ta đi cùng là y như rằng trời mưa... Tôi hơi gắt : - Po-li, đó là ngụy biện. Ơ-la Bếc-cơ không làm ra mưa. Cô ta chẳng liên quan ǵ đến trời mưa hết. Em đă phạm vào ngụy biện nếu em trách cứ Ơ-la Bếc-cơ về chuyện trời mưa. Po-li tiu nghỉu hứa : - Vâng, em sẽ không bao giờ làm thế nữa. Anh giận em đấy à ? Tôi thở dài : - Không, Po-li, anh không giận em. - Thế anh nói nữa về ngụy biện đi! - Ta hăy xem xét lối "tiền đề mâu thuẫn" - Vâng, vâng, anh nói đi. - Po-li nói, ánh mắt sáng lên v́ sung sướng. Tôi hơi cau mày, nhưng đă trót đâm lao ... - Đây là một thí dụ : Nếu Chúa làm được mọi việc, vậy th́ liệu Chúa có thể làm ra được một tảng đá mà Chúa không thể nhấc lên nổi không ? - Tất nhiên là được rồi c̣n ǵ nữa. - Po-li đáp ngay. - Nhưng em không thấy là nếu Chúa có thể làm được bất cứ việc ǵ, th́ Chúa có thể nhấc nổi ḥn đá chứ ? - Ừ nhỉ. - Po-li có vẻ suy nghĩ - Thế th́ có lẽ là Chúa không làm được ḥn đá đó. - Nhưng Chúa làm được mọi chuyện cơ mà ! - Tôi nhắc. Po-li găi găi cái đầu xinh đẹp nhưng trống rỗng của cô, cuối cùng cô thú nhận : - Em chẳng biết thế nào nữa. - Dĩ nhiên là em biết làm sao được. V́ khi tiền đề của một lư lẽ mâu thuẫn với nhau th́ không thể có lư lẽ được nữa. Nếu như có một sức mạnh không ǵ cưỡng nổi th́ không thể có một vật ǵ không thể lay chuyển được. Nhưng nếu có một vật không thể lay chuyển được th́ tất nhiên là không thể có một sức mạnh không ǵ cưỡng nổi. Rơ chưa ? - Anh nói cho em nghe rơ thêm nữa đi. - Po-li hăng hái nói. Tôi nh́n đồng hồ : - Có lẽ tối nay nên dừng lại ở đây th́ hơn. Bây giờ anh đưa em về, em sẽ ôn lại tất cả những cái đă học. Tối mai chúng ta sẽ tiếp tục học bài mới. |
Công cụ bài viết | |
Kiểu hiển thị | |
|
|
![]() |
![]() |