![]() |
|
![]() |
|
![]() |
![]() |
#1
|
|||
|
|||
![]()
GS Hoàng Ngọc Hiến đă ra đi: Nhẹ bước một hồn văn...
Báo tin tức - Sự ra đi của cây đại thụ của nền phê b́nh văn học Việt Nam hiện đại - GS, nhà văn, nhà phê b́nh Hoàng Ngọc Hiến - không bất ngờ. Sau ca phẫu thuật đầu tháng 1/2011 v́ căn bệnh ung thư đại tràng hiểm nghèo, ông đă bị hôn mê sâu gần hai chục ngày, cho tới khi ngừng hơi thở (23 giờ ngày 24/1 tại Bệnh viện Hữu nghị Hà Nội). Gia đ́nh, bạn bè, giới phê b́nh văn học và cả làng văn Việt Nam đă "ngột ngạt" trong những ngày đó, mong chờ một phép màu để cứu lại người tài. Nhưng phép màu đă không thể đến. Người tài đă ra đi ở tuổi 81, và để lại một gia tài khổng lồ gồm những công tŕnh nghiên cứu, lư luận phê b́nh văn học hiện đại mang dấu ấn tài năng văn chương đặc biệt uyên bác và sâu rộng của riêng ông... Người thầy của nhiều thế hệ Chàng trai quê Đức Thọ, Hà Tĩnh Hoàng Ngọc Hiến sinh ngày 21/7/1930 trong một gia đ́nh có truyền thống Nho học kết hợp với Tây học, tại làng Đông Thái, xă Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, Hà Tĩnh. Sau năm 1945, ông cùng gia đ́nh đi tản cư kháng chiến, trở thành học sinh trường trung học chuyên khoa Huỳnh Thúc Kháng. 19 tuổi (năm 1949), ông bắt đầu sự nghiệp với nghề dạy học. Tang lễ GS - nhà văn Hoàng Ngọc Hiến (ảnh) được tổ chức vào hồi 12 giờ 30 - 13 giờ 30 ngày 28/1 (tức 25 tháng Chạp âm lịch) tại Nhà tang lễ Bộ Quốc pḥng, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Hoàng Ngọc Hiến là một trong những nghiên cứu sinh thế hệ vàng của Việt Nam. Những năm 50 của thế kỷ XX, ông là một trong số những trí thức được cử sang du học ở trường Đại học Lomonoxov ở Mátxcơva. Với sự thông minh vốn có, cùng ḷng ham mê hiểu biết, ông đă mày ṃ nghiên cứu và bảo vệ xuất sắc luận án tiến sĩ văn chương về thi sĩ vĩ đại của nước Nga Xô viết (cũ): Maiacovxki. Đây cũng là thi sĩ Nga đă gắn với ông cả đời, khiến cả giới nghiên cứu của Nga Xôviết (cũ) lẫn Việt Nam đều tŕu mến gọi ông là "Nhà Maiacovxki học ở Việt Nam". Sau khi về nước, Hoàng Ngọc Hiến đă tiếp tục nghề giáo của ḿnh. Ông đă tham gia giảng dạy tại trường Đại học Sư phạm Vinh, Đại học Văn hóa. Đặc biệt, ông đă phụ trách Trường Viết văn Nguyễn Du - chiếc nôi và cũng là "bà đỡ" cho rất nhiều thế hệ nhà văn, nhà thơ của Việt Nam, cho đến khi về hưu. Nói về ông, PGS - TS Nguyễn Thị Minh Thái khẳng định: "Giáo sư Hoàng Ngọc Hiến là thầy của nhiều học tṛ văn chương các trường đại học lớn ở VN và không chỉ trong trường đại học. Ông cũng là bạn của nhiều nhà nghiên cứu văn hóa, văn chương và các nghệ sĩ và không chỉ thuần là nghệ sĩ của con chữ". Nhà văn Hoàng Ngọc Hiến nổi tiếng với các công tŕnh nghiên cứu, lư luận phê b́nh văn học hiện đại. Các tác phẩm văn học chính của ông gồm: "Văn học Xô viết đương đại"; “Maiacovxki, con người, cuộc đời và thơ", "Maiacovxki, hài kịch"; "Văn học - học văn"; "Văn học gần và xa"; "Triết lư văn học và triết luận văn chương"... Ông được tặng Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 1985 cho tác phẩm dịch "Maiacovxki - hài kịch". Những năm cuối đời, ông nổi tiếng với một số công tŕnh nghiên cứu chuyên sâu về minh triết Đông - Tây. Trân trọng những con chữ GS Hoàng Ngọc Hiến luôn là người trân trọng những con chữ. Những con chữ ḿnh viết ra, và cả những con chữ của những "người văn" khác. Hoàng Ngọc Hiến luôn muốn t́m những "điểm sáng" trong các tác phẩm văn chương mà ông chấp bút với tư cách nhà phê b́nh và cũng luôn khao khát với những điểm sáng ấy, t́m ṭi nó, phân tích nó, giúp nó thật sự tỏa sáng và đến được với đông đảo bạn đọc. Ông bảo: “Phân tích tác phẩm gay nhất là đọc hết cuốn sách mà chẳng thấy có ư ǵ cả. Ư là một ư nghĩa mới đích đáng trả lời một câu hỏi ta đang t́m ṭi, đang suy nghĩ để giải đáp. Tác phẩm chẳng giải đáp được một câu hỏi nào cần thiết, là vô nghĩa. Phân tích tác phẩm là phân tích chi tiết. Phải chọn chi tiết có vấn đề. Phân tích một chi tiết mà mở ra cả một vấn đề về đạo lư về triết lư. Phân tích một chi tiết như thế có sức thuyết phục và sang trọng hơn là phân tích tràn lan. Cuối cùng phải t́m từ, t́m chữ đích đáng để diễn đạt. Một bài viết hay là có được một - hai từ đích đáng, kết tinh được cái hiểu, cái ư của ḿnh. Đó là cái thần của bài viết...”. Nói về ông, những người trong giới có lẽ luôn hết lời, bởi ông giống như một "mô phạm" về phê b́nh lư luận, và là một trong số những nhà phê b́nh lư luận tạo được bản sắc rất riêng của ḿnh". Ông là người lập ngôn rực rỡ với cách diễn đạt linh hoạt, chặt chẽ, sáng sủa, thông minh không ai sánh kịp, khi đăng đàn thuyết giảng trước đám đông bạn nghề và học tṛ, với một tư duy luôn phát sáng bất ngờ, bởi vốn nó đă hàm chứa phẩm chất sáng tạo cao nhất, theo định nghĩa thâm trầm của ông: Phẩm chất của tư duy lư thuyết" - TS Nguyễn Thị Minh Thái khẳng định. C̣n với nhà nghiên cứu văn học Phan Hồng Giang th́ "Ông có một năng lực thiên phú phát hiện ra cái mới, cổ vũ cho cái vượt ngoài mọi khuôn mẫu, giáo điều trong sáng tác văn học. Ông nhận diện và gọi đúng tên đặc điểm bất cập của văn học Việt Nam một thời là “chủ nghĩa hiện thực phải đạo”. Nhiều năm sau nhận định này của Hoàng Ngọc Hiến, nhà văn quân đội Nguyễn Minh Châu mới viết “Lời ai điếu cho một nền văn học minh họa”. Ông nhiệt thành cổ xúy cho sự đổi mới trong văn học Việt Nam". Trong cuộc đời riêng, bạn bè bảo, Hoàng Ngọc Hiến giản dị hơn hẳn "văn" của ông. Với người vợ hết ḷng v́ ông, ông giống như “một người trẻ măi không già". Với hai cô con gái, ông như một người bạn để có thể cùng tṛ chuyện, cùng trao đổi... Giờ, mọi chuyện đều đă ở lại phía sau. Tiễn GS ra đi trong một ngày cận kề xuân, thấy ngậm ngùi vẫn c̣n rất nhiều, bởi dẫu ǵ, bạn bè, đồng nghiệp, người thân đều mong muốn ông sẽ có thêm một cái Tết nữa trên dương thế. Nhưng, chuyện ǵ cũng đều có thể... GS đă ra đi, để lại sự nuối tiếc cho một tài năng phê b́nh lư luận mà chắc nhiều năm nữa, không biết làng phê b́nh Việt Nam có thể lại có... Tác phẩm đă xuất bản Ngọn gió thổi những chiếc lá bay qua đại dương. Tập kư Maiacôpxki. Con người, cuộc đời và thơ (Khảo cứu. Tuyển dịch 1976); Maiacôpxki. Hài kịch (Dịch, 1984); Văn học Xô Viết đương đại (Khảo cứu, 1987); Văn học - học văn (Tiểu luận và phê b́nh, 1992); Văn học và học văn (Tiểu luận và phê b́nh, 1997); Văn học gần và xa (Tiểu luận, 2000); Triết lí văn hóa và triết luận văn chương (Khảo cứu, 2006); Văn hóa và văn minh - Văn hóa chân lư và văn hóa dịch lư (2007); Hoàng Ngọc Hiến. Tuyển tập chọn lọc (2008); Xác lập cơ sở cho đạo đức, Bàn về tính hiệu quả (dịch từ sách của Francois Jullien); Minh triết phương Đông và triết học phương Tây (Tuyển tập những công tŕnh của nhà triết học đương đại Pháp F.Jullien, NXB Đà Nẵng, 2004). P.V |
The Following 3 Users Say Thank You to phale For This Useful Post: | ||
![]() |
Công cụ bài viết | |
Kiểu hiển thị | |
|
|
![]() |
![]() |